Ana içeriğe geçin

Analyze My Neck

Bilgi Merkezi

Boyunda Disk Bombeleşmesi ve Herni: MR'ınız Ne Anlama Geliyor?

Boyun MR'ında bombeleşme, protrüzyon, ekstrüzyon ve sekestrasyonun sade açıklaması: şekilleri nasıl farklılaşır, bombeleşme ağrısız kişilerde neden yaygındır ve ne zaman önem taşır?

Analyze My Neck
Yayın ilkeleriBilgilendirme amaçlıdır. Teşhis değildir.

Önemli Noktalar

  • Bombeleşme, disk çevresinin dörtte birinden fazlasını kapsayan geniş bir taşmadır; herni ise sınırlı bir alandadır
  • Protrüzyonun tabanı uzanımından geniştir; ekstrüzyonun ucu daha geniştir; sekestrasyon serbest parçadır
  • Boyun belirtisi olmayan 1,211 kişinin %87.6'sında, yirmili yaşlarda bile, bombeleşme görüldü
  • En önemli nokta, ağrılı taraftaki sinir köküne veya omuriliğe temastır
İki cam boyun omurunun yakından eğik görünümü; aralarındaki disk mor ışıkla parlıyor ve arka kenarı omuriliğe doğru hafifçe uzanıyor
Boyun diski, iki omur gövdesi arasında, omuriliğin hemen önünde yer alır. Bombeleşme, protrüzyon, ekstrüzyon ve sekestrasyon sözcükleri, diskin arka kenarının kemiğin sınırını ne kadar ve hangi biçimde aştığını tanımlar. Eğitim amaçlı çizimdir, tıbbi görüntü değildir.

Boyunda disk bombeleşmesi, diskin tüm kenarının omur sınırını geniş ve sığ biçimde aşmasıdır; genellikle yaşa bağlı bir değişikliktir. Herni ise diskin bir noktadan dışarı çıkan sınırlı bir parçasıdır. Boyunla ilgili belirtisi olmayan 1,211 kişinin %87.6'sında bombeleşme bulunmuştur; dolayısıyla disk şeklinden çok sinir köküne veya omuriliğe temas edip etmediği önemlidir.

Radyologlar bu şekiller için North American Spine Society ve iki radyoloji derneğinin 2014'te yayımladığı ortak bir terminoloji kullanır. Bel için hazırlanmış olsa da boyun disklerini tanımlamak için de aynı tanımlar kullanılır. Bu rehber, söz konusu terimleri boyun için sadeleştirir, her birinin nasıl göründüğünü gösterir ve bir bulgunun önemli olup olmadığını belirleyen çevre ifadeleri açıklar. Eğitim amaçlıdır; radyolog raporunuzun veya hekiminizin muayenesinin yerini tutmaz.

Disk bombeleşmesi ile disk hernisi arasındaki fark nedir?

Fark, disk çevresinin ne kadarının etkilendiğidir. Diski yukarıdan, omurun üzerinde duran yuvarlak bir yastık olarak düşünün. Bombeleşmede yastığın kenarı, çevresinin büyük bölümünde, dairenin dörtte birinden fazlasında ve genellikle yalnızca birkaç milimetre kemiğin dışına taşar. Hernide disk dokusu, yastığın yanından başparmak gibi çıkan bir bölüm şeklinde, dairenin dörtte birinden az olan sınırlı bir noktada yer değiştirir.

2014 terminolojisi, bombeleşmenin bir herni türü olmadığını açıkça belirtir. Bombeleşme, diskin yaşla birlikte su kaybedip yüksekliğinin azalmasını ve yayılmasını veya çevresindeki kemiklerin yerleşimindeki değişimi yansıtır. Herni, disk içindeki dokunun genellikle sert dış halkadaki bir fissürden geçerek normal alanının dışına çıkmasıdır. Herniler şekillerine göre protrüzyon ve ekstrüzyona ayrılır; serbest kalan ekstrüzyon ise sekestrasyon olur.

Bombeleşme, protrüzyon, ekstrüzyon ve sekestrasyon nasıl görünür?

Radyologlar şekli, diski enine kesen aksiyel kesitte değerlendirir ve boyun boyunca uzanan sagittal kesitte doğrular. İki herni türünü ayıran değerlendirme basittir: yer değiştirmiş dokunun diske bağlandığı yerdeki genişliğini (tabanını), dışarı ne kadar uzandığıyla karşılaştırmak.

Omuriliğin arkasındaki aynı boyun diskinin yukarıdan dört görünümü: geniş ve eşit bir bombeleşme, küçük ve sınırlı bir çıkıntı, mantar biçimli ekstrüzyon ve ayrılmış serbest bir parça
1 — bombeleşme: diskin tüm arka kenarı omur sınırını eşit biçimde aşar; 2 — protrüzyon: tabanı ucundan daha geniş olan sınırlı bir çıkıntı; 3 — ekstrüzyon: ucu, diske bağlandığı boyundan daha geniş olan mantar biçimli çıkıntı; 4 — sekestrasyon: diskten ayrılmış ve kanal içinde serbest duran parça. Eğitim amaçlı çizimdir, tıbbi görüntü değildir.
  • Bombeleşme: disk kenarının geniş bir bölümünde eşit biçimde dışarı taşma. Raporlarda “geniş tabanlı” veya “çevresel” ifadeleri eklenebilir; “asimetrik bombeleşme” ise bir tarafa daha fazla uzanır.
  • Protrüzyon: tabanı geniş, dışarı uzanımı kısa kalan sınırlı bir herni. Boyundaki birçok protrüzyon küçüktür ve kanalın en geniş olduğu orta hatta yer alır.
  • Ekstrüzyon: yer değiştiren parça en az bir görünümde diske bağlantısından daha geniştir veya omur gövdesinin arkasında yukarıya ya da aşağıya kaymıştır. Ekstrüzyonlar ani, keskin bir kol ağrısı atağının nedeni olma eğilimindedir.
  • Sekestrasyon: kaynaklandığı diskle tüm bağlantısını kaybetmiş ekstrüzyon; bazen serbest parça olarak adlandırılır. Cerrahın bulabilmesi gerektiği için rapor artık nerede bulunduğunu belirtmelidir.

Boyunda bu şekiller sıklıkla kemikle birleşir. Omur köşelerindeki kemik çıkıntılarıyla birleşen disk bombeleşmesi, disk osteofit kompleksi olarak raporlanır; disk osteofit kompleksinin açıklamasında ele alınır. Bu önemlidir; çünkü kemik, yumuşak disk dokusu gibi küçülmez.

Neden bu kadar çok kişide ağrı olmadan boyun diski bombeleşmesi var?

Çünkü bombeleşme, disklerin yaşlanma sürecinin bir parçasıdır. Bir Japon çalışmasında, boyun veya kol belirtisi olmayan, 20 ila 70 yaşlarında 1,211 gönüllüye görüntüleme yapıldı. Katılımcıların %87.6'sında disk bombeleşmesi bulundu; yirmili yaşlardaki erkeklerin %73.3'ünde ve kadınların %78.0'ında bile mevcuttu. Her on yıllık yaş artışıyla bombeleşmeler daha sık, daha büyük ve daha fazla seviyeye yayılmış hâle geliyordu. Buna karşılık, çoğunlukla 50 yaşından sonra olmak üzere, yalnızca %5.3'ünde disk omuriliğe bası yapıyordu ve %2.3'ünde omurilik içinde parlak sinyal değişikliği vardı.

Daha eski bir Amerikan çalışması aynı durumu gerçek herniler için de gösterdi. Nöroradyologlar, belirtisi olmayan 63 kişinin görüntülerini hasta görüntüleriyle karışık ve hangisinin kime ait olduğunu bilmeden değerlendirdiğinde %19'unu anormal olarak niteledi: 40 yaş altındakilerin %14'ünü ve üzerindekilerin %28'ini. Yıpranmış veya daralmış disk, 40 yaş altındakilerin %25'inde, 40 yaş üzerindekilerin ise yaklaşık %60'ında görüldü. Araştırmacılar, hastanın bulgularıyla örtüşmeyen bir görüntüleme bulgusuna dayanarak ameliyat kararı verilmemesi konusunda uyardı.

Dolayısıyla “C3-C4'ten C6-C7'ye disk bombeleşmeleri” yazan rapor, servikal spondilozun yaygın görünümünü anlatır. Bu, tek başına boyun ağrısını açıklamaz ve ameliyat nedeni değildir.

Boyun MR raporundaki ifadeler ne zaman gerçekten önem taşır?

Şekli tanımlayan sözcük, sonrasında gelen ifadelerden daha az önemlidir. Boyun diski bulgusunun önemli olma olasılığını iki soru belirler: belirtilerinizin olduğu tarafta sinir köküne temas veya bası var mı ve omuriliğe temas veya bası var mı? Bu ifadeler için cümlenin devamını okuyun.

  • “Sağ C7 sinir köküne çıkışında temas ediyor”, “dayanıyor” veya “yerini değiştiriyor”: disk belirli bir sinire kadar uzanır. Bu sinir, ağrı, karıncalanma veya güçsüzlük hissettiğiniz kolla ilişkiliyse bulgu muhtemelen servikal radikülopatinizi açıklar. Tarafın ve seviyenin muayene bulgularınızla örtüşüp örtüşmediğini sorun.
  • “Sol nöral foramende daralma”: sinirin geçtiği yan çıkış daralmıştır. Boyunda buna sıklıkla diskin yanı sıra kemik çıkıntıları da neden olur. Daralmanın hangi şiddet derecesinde değerlendirildiğini sorun.
  • “Ventral CSF mesafesini siliyor” veya “tekal kesede girinti oluşturuyor”: disk, omuriliğin önündeki sıvıyı iter ancak omuriliğe temas etmez. Tek başına genellikle acil bir durum değildir.
  • “Omuriliğe temas ediyor”, “omuriliği yassılaştırıyor” veya “omuriliğe bası yapıyor”: disk omuriliğe kadar uzanır. Yaygın kullanılan bir derecelendirme sisteminde omuriliğin şeklinin bozulması derece 2, omurilik içinde parlak sinyal değişikliği ise derece 3 olarak adlandırılır. Hekiminizden ellerde beceriksizleşme veya yürümede değişiklik gibi servikal miyelopati belirtilerini kontrol etmesini isteyin.
  • “Yukarıya” veya “aşağıya göç etmiş”: ekstrüde ya da sekestre bir parça diskin üstüne veya altına yer değiştirmiştir. Belirtiler o seviyeyi yansıtabileceğinden, parçanın artık hangi seviyenin arkasında bulunduğunu sorun.

Omuriliğe bası yapan küçük bir protrüzyon, hiçbir yapıya temas etmeyen büyük bir bombeleşmeden daha önemlidir. Ağrılı taraftaki sinir kökünün yanındaki bir ekstrüzyon da orta hattaki üç bombeleşmeden daha önemlidir. Daha fazla rapor ifadesinin açıklamasını boyun MR raporu terimleri rehberinde bulabilirsiniz.

“Santral”, “parasantral” ve “foraminal” ne demektir?

Bu sözcükler, dokunun diskin arka çevresinde hangi yöne uzandığını söyler ve sıklıkla belirtileri öngörür. Santral herni doğrudan arkaya, omuriliğin ortasına yönelir. Parasantral (veya subartiküler) herni orta hattın hemen yanında bulunur; omuriliğin kenarına ve sinir kökünün başlangıcına bası yapabilir. Foraminal herni yana, çıkış tüneline uzanır ve genellikle tek kökü sıkıştırır; bu, bir kola yayılan ağrının tipik nedenidir. Tünelin ötesine ulaşan herniye ekstraforaminal denir.

Boyundaki sinirlerin numaralandırılması nedeniyle C5-C6 seviyesindeki foraminal herni C6 kökünü, C6-C7 seviyesindeki ise C7 kökünü etkiler. Bu iki seviye ve kolda oluşturdukları tipik belirtiler C5-C6 ve C6-C7 disk hernisinin açıklaması rehberinde karşılaştırılır.

Ekstrüzyon protrüzyondan daha mı kötüdür?

Otomatik olarak değil. Ekstrüzyon daha büyük bir yer değiştirmedir ve ani kol ağrısı atağıyla daha sık ilişkilidir; ancak şekli tanımlayan terim nasıl iyileşeceğinizi öngörmez. Belirti veren boyun disk hernisinin seyrini inceleyen bir derleme, çoğu kişinin ilk dört ila altı ayda belirgin iyileştiğini ve çoğunun iyileşmeye ulaştığını bulmuştur. Yumuşak ekstrüde doku, vücut onu temizledikçe de küçülebilir. Bu nedenle ameliyat genellikle ilerleyen güçsüzlük, miyelopatiyle birlikte omurilik basısı veya tedaviye rağmen şiddetli kalan ağrı için saklanır.

Karşılaştırma kanala da bağlıdır. Bazı kişilerin boyun kanalı doğuştan dardır; dar kanaldaki küçük bir protrüzyon, daha geniş kanalda daha büyük bir protrüzyonun bile temas etmeyeceği omuriliğe temas edebilir. Raporunuzda boyunda spinal kanal darlığı da belirtiliyorsa disk bulgusunun olduğu seviyede omuriliğin çevresinde ne kadar alan kaldığını sorun.

Boyundaki disk bombeleşmesi beldekiyle aynı anlama mı gelir?

Sözcükler aynıdır ama riskler farklıdır. Belde kanal serbest sinir kökleri içerir; dolayısıyla büyük bir herni bile genellikle bacağa giden sinirleri etkiler. Boyunda ise kanal omuriliğin kendisini içerir; bu nedenle kanalın ortasına ulaşan bir disk elleri, bacakları ve dengeyi etkileyebilir. Boyun raporlarının diskin omuriliğe etkisini her zaman belirtmesinin nedeni budur. Sorunuz bel diskiyle ilgiliyse bel disk hernisi rehberine bakın.

Boyun diskinde bombeleşme mi herni mi olduğunu hangi çekim gösterir?

Diskin kendisini şeklini adlandıracak kadar iyi gösteren yalnızca MR'dır. Röntgen kemikleri, aralarındaki mesafeyi ve kemik çıkıntılarını gösterir; disk dokusunu veya omuriliği göstermez. BT, kemik çıkıntılarını ve kireçlenmiş diski keskin biçimde gösterir ancak yumuşak disk dokusunu sinirlerden daha az net ayırır. American College of Radiology, kol belirtileriyle birlikte uzun süren boyun ağrısında kontrastsız boyun omurgası MR'ını olağan tetkik olarak değerlendirir. Uyarı işaretleri olmayan yeni kol ağrısında ise başlangıçta rutin olarak herhangi bir tetkikin gerekli olmadığını belirtir. MR yapılamadığında servikal radikülopatide BT ve MR karşılaştırması, BT'nin yine de neleri yanıtlayabileceğini açıklar.

Disk bulgusu ne zaman acilen kontrol edilmelidir?

Raporunuzda hangi sözcük kullanılırsa kullanılsın; artan kol veya el güçsüzlüğü, ellerde beceriksizleşme (eşya düşürme, düğme ilikleme veya yazmada güçlük), yürüme veya dengede yeni değişiklik, yeni idrar veya dışkı sorunları, boyun ağrısıyla birlikte ateş, kanser öyküsü ya da ciddi düşme veya kaza sonrası boyun ağrısı varsa aynı gün tıbbi yardım alın. Bunlar omurilik basısı, enfeksiyon veya yaralanma belirtileri olabilir ve çekimin yorumlanmasından önce gelir.

Kendi MR'ımda diski nasıl görebilirim?

Diskinizdeki DICOM dosyalarını, asıllarını yüklemeden tarayıcınızda okuyan ücretsiz MR görüntüleyicide açın. Sagittal T2 serisinde C2'den aşağı doğru sayarak raporunuzda belirtilen seviyeye gelin. Ardından o diskteki aksiyel seriye geçin: omurilik, parlak sıvının ortasındaki yuvarlak gri yapıdır; disk ise önündeki daha koyu gri banttır. Bombeleşme düzgün ve eşit bir kenar, herni sınırlı bir çıkıntı, ekstrüzyon ise sap üzerindeki bir yumru gibi görünür.

Sık Sorulan Sorular

Geniş tabanlı disk bombeleşmesi, disk hernisiyle aynı şey midir?

Hayır. Geniş tabanlı bombeleşme, disk kenarının büyük bölümünü kapsar ve genellikle yaşa bağlı bir değişikliktir. Herni, disk dokusunun sınırlı bir bölgede yer değiştirmesidir. Bazı raporlar, kenarın dörtte biri ila yarısını kapsayan herni için “geniş tabanlı protrüzyon” der; bu da farklı bir durumdur. Bu nedenle hekiminize hangisini kastettiklerini sorun.

Boyun diski bombeleşmesi kol ağrısına neden olabilir mi?

Özellikle zaten dar olan bir foramende, kemik çıkıntılarıyla birleşerek sinir çıkışını daraltırsa olabilir. Hiçbir sinire temas etmeyen ve kanalı açık bırakan bir bombeleşmenin kol belirtilerini açıklaması pek olası değildir; neden başka yerde olabilir.

Boyundaki disk hernisi yerine geri dönebilir mi?

Doku genellikle yerine geri kaymaz; ancak vücut onu temizledikçe yumuşak herni dokusu aylar içinde küçülebilir. Çekimde çok az değişiklik olsa bile belirtiler sıklıkla düzelir. Tekrar görüntüleme genellikle yalnızca planı değiştirecekse gerekir.

Bombeleşmenin yanında “anüler fissür” veya “anüler yırtık” ne demektir?

Diskin dış halkasındaki bir çatlağı ifade eder; sıklıkla arka kenarda küçük parlak bir odak olarak görülür. 2014 terminolojisi, “yırtık” sözcüğü yanlış biçimde bir yaralanma düşündürdüğü için “fissür” terimini tercih eder. Fissürler yaşla birlikte sıklaşır ve tek başlarına herni değildir.

Disk bombeleşmesi ameliyat gerektirir mi?

Tek başına neredeyse hiçbir zaman. Boyun diski ameliyatı, herni veya disk osteofit kompleksi ilerleyen güçsüzlükle, miyelopatili omurilik basısıyla ya da tedaviye rağmen geçmeyen şiddetli ağrıyla örtüştüğünde düşünülür.

Kaynaklar

  1. Fardon DF, Williams AL, Dohring EJ, et al. Lumbar disc nomenclature: version 2.0. Recommendations of the combined task forces of the North American Spine Society, the American Society of Spine Radiology and the American Society of Neuroradiology. Spine J. 2014;14(11):2525-2545.
  2. Nakashima H, Yukawa Y, Suda K, et al. Abnormal findings on magnetic resonance images of the cervical spines in 1211 asymptomatic subjects. Spine (Phila Pa 1976). 2015;40(6):392-398.
  3. Boden SD, McCowin PR, Davis DO, et al. Abnormal magnetic-resonance scans of the cervical spine in asymptomatic subjects. A prospective investigation. J Bone Joint Surg Am. 1990;72(8):1178-1184.
  4. Kang Y, Lee JW, Koh YH, et al. New MRI grading system for the cervical canal stenosis. AJR Am J Roentgenol. 2011;197(1):W134-W140.
  5. Wong JJ, Côté P, Quesnele JJ, Stern PJ, Mior SA. The course and prognostic factors of symptomatic cervical disc herniation with radiculopathy: a systematic review of the literature. Spine J. 2014;14(8):1781-1789.
  6. Expert Panel on Neurological Imaging; McDonald MA, Kirsch CFE, Amin BY, et al. ACR Appropriateness Criteria Cervical Neck Pain or Cervical Radiculopathy. J Am Coll Radiol. 2019;16(5S):S57-S76.

Bir sonraki randevunuzdan önce görüntülerinizi anlayın

CD, klasör veya ZIP'ten MR, röntgen ya da BT. PDF rapor veya filmlerin fotoğrafları da olur.

Açmak ve önizlemek ücretsizdir, hesap gerekmez. İsteğe bağlı yapay zekâ raporu (başlangıç fiyatı $10) görüntülerinizi sade bir dille açıklar ve doktorunuz için sorular içerir.

Orijinal dosyalarınız bu cihazda kalır. Yalnızca yapay zekâ raporu istediğinizde işlenmiş görüntüler ve gerekli asgari bağlam bilgisi gönderilir.

Tıbbi Uyarı: Bu sayfa yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi niteliği taşımaz. AI tarafından üretilen analizlerde hata olabilir. Tıbbi kararlar için her zaman yetkin bir sağlık profesyoneline danışın. Tam Sorumluluk Reddi