Ana içeriğe geçin

Analyze My Neck

Hastalıklar

Servikal Foraminal Stenoz: Boyun MR'ında Daralmış Sinir Çıkışı Nasıl Derecelendirilir?

Servikal foraminal stenoz, boyunda sinir kökünün çıktığı yan açıklıklardan birinin, genellikle unkovertebral ve faset eklemlerden gelişen kemik çıkıntıları nedeniyle daralmasıdır. Raporlarda hafif, orta veya ileri olarak derecelendirilir. Yalnızca seviye ve taraf kol belirtileriyle örtüştüğünde klinik önem taşır; orta yaştan sonra belirtisiz daralma çok yaygındır.

Analyze My Neck
Yayın ilkeleriBilgilendirme amaçlıdır. Teşhis değildir.
Görüntülerinizi ekleyin — ücretsiz önizleme

Yaygın Semptomlar

  • Boyundan kürek kemiği üzerine ve bir kola yayılan sızı veya yanma tarzında ağrı
  • Yukarı bakarken, arabayla geri giderken veya bir yanınızda uyurken belirli parmaklarda başlayan karıncalanma
  • Aniden başlamak yerine aylar içinde yavaşça gelişen ve duruşa göre değişen belirtiler
  • Boyun tutukluğu ve etkilenen tarafa dönüşte azalma
  • Alışveriş poşeti taşırken veya baş üstünde çalışırken fark edilen, kavramada veya kolun bir hareketinde hafif güçsüzlük
  • Bazen hiç belirti olmaz; daralma başka bir nedenle yapılan görüntülemede tesadüfen saptanır
Boyundaki bir sinir çıkış deliğinin yandan yakın plan çizimi; öndeki omur gövdesinin köşesinden ve arkadaki faset eklemden gelişen, ışıkla gösterilmiş kemik çıkıntıları, vurgulanan çıkan sinir kökünün çevresindeki alanı daraltıyor
Önde omur gövdesinin köşesindeki unkovertebral eklemden ve arkadaki faset eklemden gelişen kemik çıkıntıları, çıkan sinir kökünün çevresinde sinir çıkış deliğini daraltır. Eğitim amaçlı çizimdir, tıbbi görüntü değildir.

Boyundaki daralma ne zaman acilen değerlendirilmelidir?

Foraminal stenoz omuriliği değil, sinir kökünü etkiler ve tek başına nadiren acildir. Koldaki güçsüzlük artıyorsa, iki el de beceriksizleşiyor veya uyuşuyorsa, yürüme ya da denge değişiyorsa veya yeni mesane ya da bağırsak sorunları fark ediyorsanız aynı gün tıbbi yardım alın. Bu özellikler santral kanalın ve omuriliğin etkilenmiş olabileceğini düşündürür; bu konu servikal miyelopati sayfamızda ele alınır. Ciddi travma sonrası, ateşle birlikte veya kanser öyküsü varken gelişen boyun ağrısı da gecikmeden değerlendirilmelidir.

Boyundaki nöral foramen nedir ve neden daralır?

Her iki boyun omuru arasında sağda ve solda nöral foramen (çoğulu foramina) adı verilen birer açıklık bulunur. O seviyenin sinir kökü omuz, kol ve ele giderken buradan geçer. Boyunda bu açıklıklar yaklaşık 45 derece öne ve dışa yönelen kısa tünellerdir; bu yüzden tam yan görüntüde iyi görülmezler.

Her açıklığın tüm duvarları kemiktendir. Ön duvarı, yalnızca boyun omurgasına özgü küçük bir eklem olan unkovertebral eklem oluşturur; C3'ten C7'ye kadar her omur gövdesinin arka köşesinde bulunur. Arka duvar faset eklemdir. Omurlar arasındaki disk yaşla yükseklik kaybettikçe omurlar birbirine yaklaşır, unkovertebral eklemler sürtünerek kemik çıkıntıları oluşturur, faset eklemler büyür ve açıklık aynı anda birkaç yönden daralır. Bombeleşmiş bir disk önden daralmayı artırabilir. Bu birleşim, daha geniş servikal spondiloz tablosunun bir parçasıdır.

En sık daralan delikler C5–C6 ve C6–C7 seviyelerindekilerdir; çünkü en çok hareket eden seviyeler bunlardır. Daralma sinir kökünü kolda ağrı, karıncalanma veya güçsüzlüğe yol açacak kadar sıkıştırdığında klinik tanı servikal radikülopati olur.

Hafif, orta ve şiddetli foraminal stenoz ne anlama gelir?

Tek bir evrensel ölçek yoktur; bu nedenle radyologlar genellikle sinir çevresindeki yağın ne kadarının kaldığını ve kemik ya da diskin köke ne kadar yaklaştığını tarif eder. Aksiyal T2 görüntülerine dayanan, sık atıf yapılan bir MR derecelendirme sistemi (Kim ve arkadaşları, 2015), deliğin en dar genişliğini hemen dışındaki sinir kökünün genişliğiyle karşılaştırır:

  • Derece 0, stenoz yok: açıklığın en dar kısmı sinir kökünden geniştir.
  • Derece 1, ileri olmayan stenoz: açıklık kökle aynı genişlikte veya daha dardır; ancak kök genişliğinin yarısından fazladır.
  • Derece 2, ileri stenoz: açıklık kök genişliğinin yarısı veya daha azdır.

Başka bir sistem, tünel boyunca alınan oblik sagital MR görüntüleriyle 0 ile 3 arasında derecelendirme yapar. Günlük raporlarda bunlar genellikle "hafif" (kökün çevresinde hâlâ bir miktar yağ var), "orta" (yağ büyük ölçüde kaybolmuş, köke temas var) ve "ileri" (kök yassılaşmış veya sınırları seçilemiyor) olarak ifade edilir. Derecelendirme okuyucular arasında değişebildiğinden aynı incelemenin iki raporu bir derece farklı olabilir.

Hangi rapor ifadeleri servikal foraminal stenozu tarif eder?

"Unkovertebral hipertrofi" veya "unsinat kemik çıkıntıları"
Sinir çıkışının önündeki unkovertebral eklemde kemik büyümesi. Boyunda foraminal daralmanın en sık tek nedenidir.
"Faset artropatisi" veya "faset hipertrofisi"
Deliğin arka duvarını oluşturan faset eklemde yıpranma ve büyüme. Unkovertebral kemik çıkıntılarıyla birleştiğinde forameni önden ve arkadan sıkıştırır.
"Bilateral foraminal daralma"
O seviyedeki hem sol hem sağ açıklık daralmıştır. Görüntüleme iki tarafı da gösterse bile belirtiler çoğunlukla yalnızca bir taraftadır.
"Perinöral yağ dokusunun silinmesi"
Normalde delik içinde kökü çevreleyen yağ yastığı artık görünmez. Radyologların daralmayı orta veya şiddetli olarak değerlendirmede kullandığı temel bulgu budur.
"Foramene uzanan disk osteofit kompleksi"
Diskin arkasında, yana doğru sinir çıkış deliğine uzanan disk ve kemik çıkıntısı kabarıklığı. Disk osteofit kompleksi açıklamasında daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Tipik bir boyun raporunun geri kalanı için boyun MR raporu ifadelerinin açıklamasına bakın.

Foraminal stenozda neden oblik röntgenler veya BT kullanılır?

Boyun foramenleri öne ve dışa yöneldiğinden standart yan röntgen bunları bir açıyla gösterir. Oblik röntgenler tünellerin doğrultusuna uyacak şekilde açılı çekilir; böylece açıklık oval görünür ve içine uzanan kemik çıkıntıları kolayca seçilir. Boyun omurgası röntgeni rehberimiz bu görüntüleri açıklar.

BT, kemik kenarlarını diğer tüm incelemelerden daha net gösterir ve yeniden oluşturulan görüntüler her foramenden geçecek biçimde açılanabilir. Bu yüzden ameliyat öncesinde sert kemik çıkıntısını yumuşak diskten ayırmak için sık kullanılır. MR sinir kökünü ve diski gösterir; genellikle ilk ileri görüntüleme yöntemidir. Oblik sagital MR kesitleri foramenlerin görünümünü iyileştirir. Bazı MR sekansları, özellikle gradyan eko görüntüler, kemik çıkıntılarını olduğundan büyük göstererek daralmayı abartabilir. Servikal radikülopati için ACR Appropriateness Criteria, ilk incelemeler arasında kontrastsız MR ve röntgeni; MR yapılamadığında veya soruyu yanıtlamadığında ise BT ya da BT miyelografiyi listeler. Artılar ve eksiler için servikal radikülopatide BT ve MR karşılaştırmasına bakın.

Foraminal stenoz görüntülemesinde nelere bakıyoruz?

  • C2–C3'ten C7–T1'e kadar her seviye ve taraftaki daralmanın derecesi
  • Nedenin unkovertebral kemik çıkıntıları, faset büyümesi, disk bombeleşmesi veya bunların birleşimi olup olmadığı
  • Aksiyel ve oblik görüntülerde perinöral yağ dokusunun kaybı ve çıkan sinir kökünde yassılaşma
  • Omurların birbirine yaklaşmasına ve açıklıkların daralmasına yol açan disk yüksekliği kaybı
  • Eşlik eden santral kanal daralması veya omurilikle temas
  • Bir omurun diğeri üzerinde hafif kayması; hareketle sinir çıkış deliğini daha da daraltabilir

MR'ımdaki ileri foraminal stenoz tehlikeli midir?

Tek başına değil. Çok daralmış bir açıklık tamamen ağrısız olabilir; hafif daralma ise kök iltihaplıysa belirti verebilir. Hekimler dereceyi belirtileriniz, kuvvetiniz ve reflekslerinizle birlikte değerlendirir. Kol ağrısı ve güçsüzlükle örtüşen ileri daralmanın, açıklığı genişleten bir girişime yanıt verme olasılığı daha yüksektir; belirtisiz taraftaki ileri daralma ise genellikle yalnızca izlenir.

Rapor santral kanaldan veya omurilikten de söz ediyorsa o satırı dikkatle okuyun; çünkü omurilik basısı, kök basısından farklı ele alınır. OPLL'de olduğu gibi omur gövdelerinin arkasındaki kireçlenmiş veya kemikleşmiş bağlar hem kanalı hem foramenleri daraltabilir.

Servikal foraminal stenoz nasıl tedavi edilir?

Tedavi görüntülemedeki dereceye değil, belirtilere göre belirlenir. Duruşu düzeltmeye, boyun ve kürek kemiği çevresindeki kasları güçlendirmeye odaklanan fizik tedavi ile uzun süre yukarı bakmaktan kaçınmak çoğunlukla yardımcı olur. Ağrı kontrolü ve inatçı kol ağrısında görüntüleme eşliğinde sinir kökü enjeksiyonu, hekimin önerebileceği seçeneklerdir. Kemik kaynaklı daralma, yumuşak disk gibi kendiliğinden küçülmediğinden belirtiler tamamen kaybolmaktan çok dalgalanma eğilimindedir.

Ağrı veya güçsüzlük devam ederse cerrahiyle delik genişletilebilir. Posterior servikal foraminotomi, kökü serbestleştirmek için faset eklemin bir kısmını arkadan çıkarır ve o seviyedeki hareketi korur. Anterior servikal diskektomi ve füzyon (ACDF), diski ve kemik çıkıntılarını önden çıkarıp disk yüksekliğini yeniden sağlar; bu da forameni açar. Boyun disk protezi bazı hastalar için bir alternatiftir. Omurga cerrahınız seçeneği daralmanın nedenine ve konumuna göre belirler. Beldeki çıkış deliklerinin daralması bacak belirtilerine yol açar ve ayrı bir bel konusudur.

Boyun görüntülerimde kendi sinir çıkışlarımı nasıl görebilirim?

MR'ınızı ücretsiz boyun MR görüntüleyicisinde açın ve raporda belirtilen seviyenin aksiyel kesitlerini kaydırarak sol ve sağ açıklıkları karşılaştırın. Oblik görüntüler dâhil röntgenler ücretsiz röntgen görüntüleyicisinde, BT ise ücretsiz BT görüntüleyicisinde açılır. Dosyalar cihazınızda kalır. Raporunuzdaki derecelerin sade dille açıklanması için görüntülerinizi yapay zekâ incelemesine yükleyin. Bulguları açıklar; tanı değildir ve radyoloğunuzun veya omurga uzmanınızın yerini tutmaz.

Sık Sorulan Sorular

C5–C6'da orta dereceli foraminal stenoz ne anlama gelir?

C6 sinir kökünün C5–C6 seviyesinde omurgadan çıktığı delik belirgin daralmıştır ve çevresindeki yağın büyük kısmı kaybolmuştur; ancak kök ciddi biçimde yassılaşmamıştır. Belirtiye yol açabilir de açmayabilir de; aynı taraftaki kolun başparmak tarafına doğru ağrı veya karıncalanma varsa anlamlıdır.

Foraminal stenoz ameliyatsız düzelebilir mi?

Kemikteki daralma geri dönmez; ancak sinir iltihabı yatıştıkça fizik tedavi, aktivite düzenlemeleri ve ağrı kontrolüyle belirtiler çoğu zaman azalır. Birçok kişi, görüntülerinde daralma olmasına rağmen kalıcı belirti yaşamaz.

Foraminal stenoz omurga kanalı darlığıyla aynı şey midir?

Hayır. Spinal veya santral stenoz, omuriliğin bulunduğu ana kanalın daralmasıdır. Foraminal stenoz ise tek bir sinir kökünün yandaki çıkışının daralmasıdır. Aynı seviyede birlikte görülebilirler; boyundaki santral daralma omurilik basısı riski taşır.

İki radyolog foraminal stenozumu neden farklı derecelendiriyor?

Derecelendirme, kullanılan kesit ve sekanslara ve okuyucunun değerlendirmesine bağlıdır. 2015 tarihli aksiyel MR derecelendirme çalışmasında farklı okuyucular arasındaki uyum ancak düşük ile orta düzeydeydi. Hafif yerine orta gibi bir derecelik fark yaygındır ve tek başına tedavi yaklaşımını nadiren değiştirir.

Foraminal stenozum varsa egzersizden kaçınmalı mıyım?

Çoğu kişiye aktif kalması önerilir. Uzun süre yukarı bakmak veya ağrılı tarafa eğilmek gibi açıklığı daraltan hareketlerin değiştirilmesi gerekebilir. Özellikle güçsüzlüğünüz veya omurilik etkilenmesi bulgularınız varsa hekiminizden ya da fizyoterapistinizden egzersizleri size uyarlamasını isteyin.

Kaynaklar

  1. Kim S, Lee JW, Chai JW, et al. A New MRI Grading System for Cervical Foraminal Stenosis Based on Axial T2-Weighted Images. Korean J Radiol. 2015;16(6):1294-1302.
  2. Park HJ, Kim SS, Lee SY, et al. A practical MRI grading system for cervical foraminal stenosis based on oblique sagittal images. Br J Radiol. 2013;86(1025):20120515.
  3. Expert Panel on Neurological Imaging; McDonald MA, Kirsch CFE, Amin BY, et al. ACR Appropriateness Criteria Cervical Neck Pain or Cervical Radiculopathy. J Am Coll Radiol. 2019;16(5S):S57-S76.
  4. Margetis K, Magnus W, Mesfin FB. Cervical Radiculopathy. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.

Bir sonraki randevunuzdan önce görüntülerinizi anlayın

CD, klasör veya ZIP'ten MR, röntgen ya da BT. PDF rapor veya filmlerin fotoğrafları da olur.

Açmak ve önizlemek ücretsizdir, hesap gerekmez. İsteğe bağlı yapay zekâ raporu (başlangıç fiyatı $10) görüntülerinizi sade bir dille açıklar ve doktorunuz için sorular içerir.

Orijinal dosyalarınız bu cihazda kalır. Yalnızca yapay zekâ raporu istediğinizde işlenmiş görüntüler ve gerekli asgari bağlam bilgisi gönderilir.

Tıbbi Uyarı: Bu sayfa yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi niteliği taşımaz. AI tarafından üretilen analizlerde hata olabilir. Tıbbi kararlar için her zaman yetkin bir sağlık profesyoneline danışın. Tam Sorumluluk Reddi