Servikal Disk Hernisi: MR'da Boyun Fıtığı
Servikal disk hernisi, boyundaki disklerden birine ait dokunun normal sınırını aşarak geriye, sinir köküne veya omuriliğe doğru taşmasıdır. En sık C5–C6 ve C6–C7 düzeylerinde görülür. MR'da görülen birçok herni hiçbir belirtiye yol açmaz. Yalnızca sinir kökünü etkileyen ağrılı hernilerin çoğu da haftalar veya aylar içinde ameliyatsız düzelir.
Yaygın Semptomlar
- Boyundan kürek kemiği üzerinden bir kola yayılan keskin veya yanıcı ağrı
- Önkolun bir şeridinde, başparmakta, işaret veya orta parmakta karıncalanma ya da uyuşma
- Ağrılı taraftaki el başın üzerine konduğunda hafifleyen kol ağrısı
- Kolu kaldırırken, dirseği bükerken veya düzleştirirken ya da kavrarken güçsüzlük
- Yukarı bakarken veya başı ağrılı tarafa çevirirken artan boyun ağrısı ve tutukluğu
- Daha seyrek olarak, merkezdeki bir disk omuriliğe bastığında ellerde beceriksizlik veya dengesiz yürüme

Boyun disk hernisi ne zaman acil değerlendirme gerektirir?
Kol veya eldeki güçsüzlük artıyorsa, her iki kol etkileniyorsa, ellerinizde beceriksizlik başladıysa (eşya düşürme, düğme ilikleme veya yazma güçlüğü), yürüyüşünüz veya dengeniz değiştiyse ya da yeni mesane veya bağırsak sorunları fark ettiyseniz aynı gün tıbbi değerlendirme alın. Bunlar, diskin yalnızca bir sinir köküne değil, omuriliğe de baskı yaptığını gösterebilir. Düşme, trafik kazası veya spor sırasında çarpışma sonrası boyun ağrısı ya da ateş, kanser öyküsü veya bağışıklık sistemi zayıflığıyla birlikte boyun ağrısı da görüntülerin açıklamasını beklemeden hızla tıbbi değerlendirme gerektirir.
Boyun diskinde herni geliştiğinde ne olur?
Yedi boyun omuru, C2–C3'ten C6–C7'ye kadar altı disk ve C7–T1 birleşim diskiyle birbirinden ayrılır. Her diskin sert bir dış halkası ve daha yumuşak bir merkezi vardır. Yaş ve tekrarlayan yüklenmeyle halkada küçük yırtıklar gelişir ve merkezin bir bölümü bunlardan dışarı taşabilir. Boyunda alan dardır: omurga kanalı beldekinden daha dar olup her sinir kökü nöral foramen adı verilen kısa bir kemik tünelden çıkar. Bu nedenle birkaç milimetrelik disk taşması burada daha aşağıdaki bölgelere göre daha önemli olabilir.
İki tablo ortaya çıkar. Yana, foramenin içine doğru uzanan bir herni bir sinir kökünü tahriş ederek servikal radikülopati adı verilen kol ağrısı ve karıncalanmasına yol açar. Kanalın ortasındaki bir herni ise omuriliğin ön yüzünü yassılaştırabilir ve yeterince büyükse el becerisi ile yürümeyi etkileyen, daha yavaş ilerleyen ancak daha ciddi bir sorun olan servikal miyelopatiye neden olabilir. Genç yetişkinlerde zorlanma sonrası yumuşak disk hernisi daha sık görülür; yaklaşık 50 yaşın üzerindekilerde ise servikal spondilozun bir parçası olarak disk ve kemik çıkıntısından oluşan sert bir sırt daha yaygındır.
C5–C6 veya C6–C7 hernisi hangi siniri etkiler?
Boyunda sinir kökü, aynı numaralı omurun üstünden çıkar; bu yüzden bir omurun altındaki disk genellikle bir alt numaralı köke basar. C5–C6 hernisi tipik olarak C6 kökünü etkiler: önkolun başparmak tarafına yayılan ağrı, başparmak ve işaret parmağında uyuşma, dirseği bükmede ve el bileğini geriye kaldırmada güçsüzlük ve brakiyoradiyalis refleksinde azalma. C6–C7 hernisi tipik olarak C7 kökünü etkiler: kolun arkasından orta parmağa yayılan ağrı, dirseği düzleştirmede güçsüzlük ve triseps refleksinde azalma. C4–C5 hernisi daha çok omzu ve deltoid kasını; C7–T1 ise yüzük ve serçe parmakları ile küçük el kaslarını etkiler.
Bu dağılımlar bir kural değil, rehberdir; sinir alanları örtüşür ve kişiden kişiye değişir. Bu nedenle hekim belirli bir seviyeyi sorumlu tutmadan önce görüntülemeyi muayeneyle karşılaştırır. C5–C6 ve C6–C7 disk hernisi açıklamamız, sık etkilenen bu iki seviyeyi tipik belirtileriyle yan yana ele alır.
Boyun MR raporum ne anlama geliyor?
- "C5–C6 düzeyinde sağ parasantral disk protrüzyonu"
- Disk dokusu, orta hattın hemen sağında omur kenarının biraz dışına uzanır. Protrüzyonun tabanı geniştir; en yaygın ve genellikle en hafif herni tipidir.
- "Foraminal disk ekstrüzyonu"
- Bir disk parçası, dar bir boyundan geçerek sinir kökü kanalına daha fazla taşmıştır. Ekstrüzyonların kol ağrısına yol açma olasılığı daha yüksektir; ancak vücut bunları geri emdikçe zamanla küçülme eğilimindedirler.
- "Ventral BOS mesafesini siliyor" veya "omuriliğin ön yüzüne temas ediyor"
- Omuriliğin önündeki sıvı tabakası itilerek uzaklaşmıştır veya disk omuriliğe temas etmektedir. Temas, sıkıştırmayla aynı şey değildir; “omuriliği deforme ediyor” veya “yassılaştırıyor” ifadeleri gerçek basıyı anlatır.
- "Disk osteofit kompleksi"
- Bombeleşmiş disk ile kemik çıkıntısının birlikte oluşturduğu kabarıklık. Yeni gelişmiş yumuşak bir disk hernisinden çok, yıpranmaya bağlı sert disk yapısıdır. Disk osteofit kompleksi açıklamamıza bakın.
- "Solda orta derecede foraminal daralma"
- Çıkan sinir kökünün geçtiği tünel daralmıştır. Raporlar bunu genellikle hafif, orta veya şiddetli olarak derecelendirir; anlamlı sayılması için taraf ve seviye kol belirtileriyle uyumlu olmalıdır.
- "Omurilikte T2 hiperintens sinyal"
- Bası seviyesinde, T2 ağırlıklı görüntülerde omurilik içinde görülen parlak alan. Omuriliğin kendisinin etkilendiğini düşündürür ve cerrahların en çok önem verdiği bulgulardandır.
Daha fazla ifade boyun MR raporu ifadelerinin açıklamasında ve boyun omurgası MR'ı nasıl okunur? yazısında açıklanır.
Boyundaki disk hernisi için MR gerekir mi?
Başlangıçta her zaman gerekmez. Boyun ağrısı veya radikülopati için ACR Appropriateness Criteria, alarm bulgusu ve nörolojik kayıp yoksa erken dönemde görüntülemeyi genellikle gereksiz kabul eder; çünkü atakların çoğu zamanla ve konservatif bakımla düzelir. Birkaç haftalık tedaviye rağmen kol belirtileri sürüyorsa, güçsüzlük veya omurilik etkilenmesi bulguları varsa ya da enjeksiyon veya ameliyat düşünülüyorsa kontrastsız MR tercih edilen incelemedir. Boyun röntgenleri dizilimi, disk yüksekliğini ve kemik çıkıntılarını gösterir; ancak sinire basan diski gösteremez.
BT kemik için yararlıdır: sert kemik çıkıntısını yumuşak diskten ayırır ve örneğin bazı kalp pillerinde olduğu gibi MR mümkün olmadığında miyelografiyle birlikte kullanılır. Sorunun boyunda mı, yoksa karpal tünel sendromu gibi kolun daha aşağısındaki bir sinirde mi olduğu belirsizse bazen sinir iletim incelemeleri ve EMG eklenir. Boyun ağrısı için MR gerekli mi? rehberimiz zamanlama konusunu daha ayrıntılı ele alır; servikal radikülopatide BT ve MR karşılaştırması ise iki incelemeyi karşılaştırır.
Boyun diski MR'ında nelere bakıyoruz?
- Herninin seviyesi ve tarafı ile santral, parasantral veya foraminal olup olmadığı
- Protrüzyon ile ekstrüzyon ayrımı ve diskin üstüne veya altına göç etmiş serbest parça olup olmadığı
- Diskin omuriliğe yalnızca temas mı ettiği yoksa onu yassılaştırdığı mı ve omurilik çevresinde beyin-omurilik sıvısının hâlâ görülüp görülmediği
- Bası seviyesinde omurilik içinde parlak T2 sinyali
- Aksiyel görüntülerde, kol belirtilerinin tarafıyla eşleştirilen foraminal daralma
- Komşu seviyelerde kemik çıkıntıları, unkovertebral hipertrofi ve disk yüksekliğinde azalma
Boyun MR'ımda disk bombeleşmesi normal mi?
Çoğu zaman evet. Boyun veya kol belirtisi olmayan 1,211 erişkinle yapılan bir Japonya çalışmasında katılımcıların çoğunun MR'ında disk bombeleşmesi saptanmış ve yaşın her on yılında daha sık görülmüştür; bazılarında omurilikte çökme bile görülmüştür. Buradan çıkarılacak sonuç, rapordaki bulgunun yalnızca klinik tabloya uyduğunda anlamlı olduğudur: doğru seviye, doğru taraf ve doğru sinir. Tek kol boyunca belirtileri olan bir kişide dört seviyede bombeleşme listeleyen rapor, genellikle önemli tek bir seviyeye ve arka plandaki birkaç değişikliğe işaret eder.
Raporunuzda "servikal lordozda düzleşme" de belirtiliyorsa bu, kas spazmı veya cihazdaki pozisyonla ilişkili, yaygın ve genellikle özgül olmayan bir bulgudur; servikal lordozda düzleşme ne anlama gelir? yazısına bakın.
Boyundaki disk hernisi nasıl tedavi edilir?
Boyun diskine bağlı kol ağrısı olan ve omurilik basısı bulunmayan kişilerin çoğunda konservatif bakımla başlanır: rahat sınırlar içinde aktif kalma, ağrıyı giderme, tedaviyi yürüten hekimin seçtiği diğer ilaçların kısa süreli kullanımı ve duruşa, boyun ve kürek kemiği kaslarının gücüne, nazik sinir hareketliliğine odaklanan fizyoterapi. Doğal seyirle ilgili bir sistematik derleme, birçok hastanın sonraki aylarda belirgin düzeldiğini göstermiştir. Ağrı şiddetliyse ve geçmiyorsa bazen görüntüleme eşliğinde epidural veya sinir kökü enjeksiyonu önerilir.
İlerleyen güçsüzlük, miyelopati bulguları veya yeterli süre denenen ameliyatsız tedaviye yanıt vermeyen, günlük yaşamı engelleyen kol ağrısında cerrahi düşünülür. Yaygın ameliyatlar arasında anterior servikal diskektomi ve füzyon (diskin önden çıkarılıp ilgili seviyenin kaynaştırılması), uygun hastalarda boyun disk protezi ve yan tüneldeki yumuşak disk hernisi için posterior foraminotomi bulunur. Daha önce ameliyat olduysanız boyun füzyonu sonrası MR rehberimiz, implantların ve komşu seviyelerin raporda nasıl değerlendirildiğini açıklar.
Boyundaki disk hernisi beldekinden nasıl farklıdır?
Diskteki süreç aynıdır ancak sonuçlar farklıdır. Belde, omuriliğin altında kalan kanalda yalnızca sinir kökleri bulunur; bu nedenle temel kaygılar siyatik ve nadiren kauda equina sendromudur. Boyunda ise kanalın içinden omuriliğin kendisi geçtiği için büyük bir santral herni her iki kolu ve bacakları etkileyebilir. Boyun kaynaklı belirtiler bacağa değil kol ve ele yansır; sinirlerin numaralandırma kuralı da farklıdır. Bel diski hakkında da bilgi okuyorsanız iki raporu ayrı değerlendirin; “omuriliğe temas ediyor” gibi ifadeler yalnızca boyun ve sırtın üst bölümü için geçerlidir.
Kendi boyun MR'ımı inceleyebilir miyim?
İncelemenizi ücretsiz MR görüntüleyicisinde gizliliğinizi koruyarak açabilirsiniz; dosyalar cihazınızda kalır. Raporunuzda belirtilen seviyeyi bulmak için sagital görüntüler arasında ilerleyin, ardından diskin hangi tarafa uzandığını görmek için o diskten geçen aksiyal kesitlere geçin. Görüntülerinizin ve raporunuzun sade bir açıklaması için bunları yapay zekâ değerlendirmesine yükleyin. Bulguları açıklar; tanı koymaz ve radyoloğunuzun, omurga cerrahınızın veya hekiminizin yerini tutmaz.
Sık Sorulan Sorular
Boyundaki disk hernisi kendiliğinden iyileşebilir mi?
Birçoğu ameliyatsız düzelir. Daha büyük, dışarı taşmış parçalar vücut tarafından çoğu zaman kısmen geri emilir ve MR'da bir miktar disk hâlâ görülse bile kol ağrısı sıklıkla haftalar veya aylar içinde azalır. Artan güçsüzlük veya omurilik basısı bulguları istisnadır ve gecikmeden uzman görüşü gerektirir.
Hangisi daha kötüdür: C5–C6 hernisi mi, C6–C7 hernisi mi?
Hiçbir seviye kendi başına daha kötü değildir. Önemli olan herninin boyutu ve yönü, omuriliği mi yoksa tek bir kökü mü sıkıştırdığı ve ne kadar kuvvet veya duyu kaybı olduğudur. C5–C6 daha çok başparmak tarafını ve dirseği bükmeyi; C6–C7 ise orta parmağı ve dirseği düzleştirmeyi etkiler.
Boyun MR'ında “omuriliğe temas ediyor” ne anlama gelir?
Diskin, omuriliğin şeklini belirgin biçimde değiştirmeden yüzeyine ulaştığı anlamına gelir. Omuriliğe "bası yapıyor" veya "yassılaştırıyor" ifadelerinden daha hafiftir ve parlak omurilik sinyalinden çok daha az kaygı vericidir. Yine de özellikle ellerde beceriksizlik veya dengede değişiklik varsa muayenenizle birlikte değerlendirilmelidir.
Kolumu başımın üzerine kaldırmak neden ağrımı hafifletiyor?
Eli başın üzerine koymak, tahriş olmuş sinir kökündeki gerilimi azaltır; bu nedenle boyun disk hernisi olan birçok kişi bu pozisyonda rahatlar. Hekimler buna omuz abdüksiyonu ile rahatlama bulgusu der. Bu bulgu, omuzdaki bir sorundan çok boyundaki bir sinir kökü sorununa işaret eder.
Boyun disk hernisi baş ağrısına yol açabilir mi?
Alt boyun hernileri başlıca boyun, kürek kemiği çevresi ve kol ağrısına yol açar. Boyun kaynaklı baş ağrıları genellikle C1'den C3'e kadar üst eklem ve sinirlerden kaynaklanır; servikojenik baş ağrısı sayfamız tanının nasıl konduğunu açıklar.
Kaynaklar
- Expert Panel on Neurological Imaging; McDonald MA, Kirsch CFE, et al. ACR Appropriateness Criteria Cervical Neck Pain or Cervical Radiculopathy. J Am Coll Radiol. 2019;16(5S):S57-S76.
- Bono CM, Ghiselli G, Gilbert TJ, et al. An evidence-based clinical guideline for the diagnosis and treatment of cervical radiculopathy from degenerative disorders. Spine J. 2011;11(1):64-72.
- Nakashima H, Yukawa Y, Suda K, et al. Abnormal findings on magnetic resonance images of the cervical spines in 1211 asymptomatic subjects. Spine (Phila Pa 1976). 2015;40(6):392-398.
- Wong JJ, Côté P, Quesnele JJ, Stern PJ, Mior SA. The course and prognostic factors of symptomatic cervical disc herniation with radiculopathy: a systematic review of the literature. Spine J. 2014;14(8):1781-1789.
İlgili Makaleler
Boyunda en sık neden C5-C6 ve C6-C7 diskleri fıtıklaşır, her biri hangi sinir kökünü sıkıştırır, kol belirtileri nasıl farklılaşır ve MR'da protrüzyon, ekstrüzyon, foraminal ne demektir?
Ön boyun füzyonu (ACDF) sonrası MR'ın gösterip gösteremedikleri: metal artefaktı, komşu segment hastalığı, kalan bası ve omurilik sinyali; BT veya röntgenin ne zaman daha iyi yanıt verdiği ve hangi belirtilerin acil bakım gerektirdiği.
Boyun disk hernisinin aşama aşama iyileşmesi, hernilerin ne sıklıkta kendiliğinden küçüldüğü, tekrar MR'ın ne zaman yararlı olduğu ve hangi belirtilerin planı değiştirdiği.
Bir sonraki randevunuzdan önce görüntülerinizi anlayın
CD, klasör veya ZIP'ten MR, röntgen ya da BT. PDF rapor veya filmlerin fotoğrafları da olur.
Açmak ve önizlemek ücretsizdir, hesap gerekmez. İsteğe bağlı yapay zekâ raporu (başlangıç fiyatı $10) görüntülerinizi sade bir dille açıklar ve doktorunuz için sorular içerir.
Orijinal dosyalarınız bu cihazda kalır. Yalnızca yapay zekâ raporu istediğinizde işlenmiş görüntüler ve gerekli asgari bağlam bilgisi gönderilir.
Tıbbi Uyarı: Bu sayfa yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi niteliği taşımaz. AI tarafından üretilen analizlerde hata olabilir. Tıbbi kararlar için her zaman yetkin bir sağlık profesyoneline danışın. Tam Sorumluluk Reddi
